Showing posts with label Indian air force. Show all posts
Showing posts with label Indian air force. Show all posts

Monday, March 23, 2020

Make_In_India: Largest_Order_to_Date

આજકાલ આ ચીનની વિશ્વને ભેટ એવા કોરોના [Covid-19] વાયરસની એવી વ્યાપક ભીતિ પ્રસરેલી છે કે જેના કારણે હું અને તમે ઘર-કેદ થઈને બેઠા છીએ. આટલો બધો નવરાશનો સમય મને એમ લાગે છે કે છેલ્લે 10માં ધોરણની બોર્ડની પરીક્ષાઓ આપ્યા બાદ મળ્યો હતો. એવા નવરા ધૂપ હતા એ દિવસોમાં કે આખો દિ ભર તાપમાં વગર ટોપી પહેરે ક્રિકેટ ટીચ્યે રાખતા અને મા બિચારી લૂ લાગી જશે, ઘર ભેગા થાઓની નિરર્થક બૂમો પાડ્યે રાખતી. હવે અહીં તો ઠંડીમાં બહાર ક્રિકેટ ટીચવાનો વિકલ્પ પણ નથી, એટલે આપણે આપણા જૂના-જાણીતાં આ બ્લોગ ઉપર કૈંક લખવા આઈ ગયા. આ કોરોનાના ચક્કરમાં મને ખાતરી છે કે તમે આ લેખમાં પ્રસ્તુત સમાચાર ચૂકી ગયા હશો. આમ પણ આપણાં ત્યાં ટીવી/છાપાઓમાં મહત્વના સમાચારોને પ્રાધાન્ય આપવાનો રિવાજ નથી.



આજે આપણે વાત કરશું મોદી સરકારના રાજમાં લેવાયેલા મહત્વના અને મોટા નિર્ણયની કે જે ખરા અર્થમાં "મેક ઈન ઇન્ડિયા" [Make in India] ને સાર્થક કરશે.

રક્ષા મંત્રાલયે તારીખ 18/3/2020ના બુધવારે "માર્ક 1A " બનાવટના 83 સંપૂર્ણ સ્વદેશી એવા તેજસ યુદ્ધ વિમાનોનો સોદો મંજૂર કર્યો છે. 26,000 કરોડના ખર્ચે આ વિમાનોના નિર્માણનો સોદો હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ  લિમિટેડ  કાર્યાન્વિત કરશે. [નોંધ : અમુક સમાચાર વાળા 38000 કે 39000 કરોડ નોંધે છે. આ ગૂંચવણ એટલા માટે છે કારણકે સરકારે આંકડાઓ સ્પષ્ટ રીતે જણાવ્યા નથી. સરકારની આ અધિકૃત જાહેર નોંધ વાંચો એટલે ખ્યાલ આવશે.]

ભારતીય વાયુ સેના આ અગાઉ 40 તેજસ "માર્ક 1" બનાવટના 40 વિમાનોનો ઓર્ડર આપી ચૂકી છે જેમાંથી 16 વિમાનોની વાયુસેનાને સોંપણી થઇ ચૂકી છે. DAC [Defense Acquisition Council] એટલે કે સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદે વધારાના 83 વિમાનોની મંજૂરી આપી હોવાથી HALની ફેક્ટરીઓ હાલમાં નિર્ધારિત ઉત્પાદન બાદ વધારાના ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ સુધી તેમની મહત્તમ ઉત્પાદન ક્ષમતા ઉપર કાર્યરત રહેશે.

"પહેલાના 40 વિમાનોની મંજૂરીની સફળતાને ધ્યાનમાં લેતા DAC તેમના કરતા તકનીકી રીતે વધુ આધુનિક એવા 83 માર્ક 1A વિમાનોનો સોદો HALને સોંપવાની દરખાસ્ત CCS [Cabinet Committee on Security] એટલે કે કેબિનેટ સુરક્ષા સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરશે" એમ રક્ષા મંત્રાલયે જાહેર નોંધમાં જણાવ્યું છે.

"આ સોદાથી "મેક ઈન ઇન્ડિયા" [Make in India] ના કાર્યક્રમને ખૂબજ બળ  મળશે કારણકે તેજસ આયોજન, વિકાસ અને નિર્માણ એમ દરેક તબક્કામાં પૂર્ણપણે ભારતમાં વિકસિત હોવાથી HAL ઉપરાંત ઘણાં નિજી ક્ષેત્રના સ્થાનિક ઉદ્યોગોને વેગ મળશે." એમ મંત્રાલયે વધુમાં જણાવ્યું હતું.

HAL વાયુસેનાને પ્રત્યેક વિમાન 310 કરોડના ભાવે આપશે. સોદાની  વિગતો પ્રમાણે વિમાનોની સોંપણી [delivery]  સોદાના 36 માહ બાદ શરુ થશે. એટલે માનો કે CCS આ પ્રસ્તાવને 2020ના મધ્ય સુધીમાં મંજૂર કરે તો પહેલા વિમાનની સોંપણી આશરે 2023ના મધ્યમાં થશે.

HALની ફેક્ટરીઓ હાલમાં નિર્ધારિત ઉત્પાદન લક્ષ્ય પૂરું કર્યા બાદ જયારે આ 83 વિમાનોનું નિર્માણ કાર્ય હાથમાં લેશે તો આશરે 2028 સુધીમાં બધા જ વિમાનોનું નિર્માણ કાર્ય પૂરું થશે. એટલે કે 2028માં ભારતીય વાયુ સેનામાં તેજસ માર્ક 1 ની 2 ટુકડીઓ (40 વિમાનો) અને તેજસ માર્ક 1Aની ચાર ટુકડીઓ (83 વિમાનો) સેવામાં હશે. તે બાદ અટકળો એવી છે કે HAL તેજસ માર્ક 2ના નિર્માણ માટે સુસજ્જ થશે.

અડાના (ADA) વડા ગિરીશ દેવધરે જણાવ્યું હતું કે માર્ક 1A એ માર્ક 1 અને માર્ક 2 વચ્ચેનું વચગાળાનું મોડલ વિમાન છે અને માર્ક 2 વધુ મોટા અને વધુ સક્ષમ વિમાનો હશે. ADA (Aeronautical Development Agency)  એટલે કે વિમાન-વિજ્ઞાન વિકાસ સંસ્થા એ ભારતનું એક રતન છે જેનો ઓછાઓને ખ્યાલ છે.

ગમ્મત : ADAનું કાયદેસર ઉપરોકત ગુજરાતી નામાંકરણ કરનાર હું પહેલો જ છું. :) 

સામાન્ય રીતે યુદ્ધ વિમાનોમાં ત્રણ શ્રેણીઓ હોય છે, હળવા, મધ્યમ  અને ભારે. બંને માર્ક 1 અને માર્ક 1A હળવી શ્રેણીના વિમાનો છે જે અમેરિકાની જનરલ ઇલેક્ટ્રિક (GE ) નિર્મિત F-404 એન્જીનો ઉપર ચાલે છે જયારે માર્ક 2 એ મધ્યમ  શ્રેણીનું વિમાન હશે જે GEના F-414 એન્જીનો ઉપર ચાલશે.

દેવધરે જણાવ્યું કે ઇંધણ અને શસ્ત્રો સહિત માર્ક 1 અને માર્ક 1A નું મહત્તમ "ટેક-ઓફ" એટલે કે ઉડ્ડયન વજન ક્ષમતા 13.5 ટન એટલે કે 13,500 કિલો છે જયારે માર્ક 2ની ક્ષમતા 17.5 ટન અથવા 17,500 કિલો હશે. એટલે કે માર્ક 2 વધુ ઇંધણ અને વધુ શસ્ત્રો ધારણ કરી શકશે. જેથી તેજસની શસ્ત્ર વહન ક્ષમતામાં 85%નો વધારો થશે. વાયુસેના માટે આ સમાચાર "દિવાળી આવી" જેવો આનંદ પ્રેરે એવા છે. 

રક્ષા મંત્રાલયે HALને માર્ક 1Aમાં પાંચ નવી સંચાલન ક્ષમતાઓ ઉમેરવાનો આદેશ આપ્યો છે જેમાં “active electronic scanned array” (AESA) રડારનો  [આનું ગુજરાતી કરો જોઈએ!] સમાવેશ થાય છે. આ રડાર વિવિધ કામગીરીઓ એકસાથે બજાવી શકતા હોવાથી યુદ્ધમાં તેજસ શત્રુઓના સમકક્ષ વિમાનો કરતાં ચઢિયાતા પૂરવાર થશે. માર્ક 1A ની પહેલી ટુકડીના નિર્માણમાં ઇસરાયેલથી આયાત કરેલા એલ્ટા AESA રડાર લગાવવામાં આવશે જયારે પછીની ટુકડીઓમાં DRDO દ્વારા નિર્મિત "ઉત્તમ" AESA રડાર લગાવવામાં આવશે. તેજસના પ્રોટોટાઇપ  એટલે કે પરીક્ષણ માટેના મોડલ ઉપર બેસાડીને 'ઉત્તમ' રડારના 11 ઉડ્ડયન પરીક્ષણો થઇ ચૂક્યા છે અને આ રડારના ઉત્પાદનની સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી માટે હજુ બીજા 2 વર્ષ સુધી પરીક્ષણો ચાલશે એમ DRDO જણાવે છે.

આ ઉપરાંત તેજસ માર્ક 1A માં ઇઝરાયેલી જ બનાવટના એલ્ટા SPJ [Self-Protection Jammers] એટલે કે સ્વ-રક્ષા માટેના જામર લગાવેલા હશે કે જે તેજસ તરફ ધસી આવતી મિસાઈલોની નિયંત્રણ પ્રણાલીને ખોરવી નાખવાનું કામ કરશે. વિમાનની પાંખોની નીચે લગાવવામાં આવતા આ SPJ વિમાનની સ્વ-રક્ષા પ્રણાલીઓનો હિસ્સો હોય છે. માર્ક 1A માં વધુ માહિતીને નિયંત્રિત કરી શકે એવું આધુનિક ઉડ્ડયન નિયંત્રણ માટેનું કમ્પ્યુટર હશે.

આડવાત : એક ઇલેકટ્રોનિકસ એન્જિનિયર તરીકે આપણા સ્વ-દેશી વિમાનોમાં flight control computer systems માટે કયું કમ્પ્યુટર અને કયા પ્રકારની ગોઠવણ છે એ જાણવાની ઉત્સુકતા છે. પણ મોટે ભાગે આ બધું અત્યંત ગુપ્ત હોય છે જે સામાન્ય પ્રજા માટે જાણવું શક્ય નથી..કૈંક જાણવા મળે તો કેજો.

જતા જતા : યોગ્ય લાગે તો આ લેખની લિંક કશેક મૂકજો, મોદી સાહેબ જે ખરેખર અમાપ દેશ-સેવા કરે છે એને જન-જન સુધી પહોંચાડો. બાપડો રાત-દિ એક કરે છે આપણી આવતી પેઢીઓ માટે. મળ્યા ત્યારે, રામ રામ.

Monday, April 22, 2013

ભોળો મંત્રી

આપણે જાણીએ છીએ કે સંરક્ષણ મંત્રી એ. કે. એન્ટની પ્રમાણિક માણસ છે, કમસેકમ આર્થિક બાબતોમાં તો ખરા! પણ એમના મંત્રાલય ઉપર લાગેલા આક્ષેપોમાંથી જો અડધો-અડધ પણ સાચા હોય તો તેનો અર્થ એ કે તેમની પ્રમાણિકતા તેમની હેઠળના પ્રશાસનને સીધું રાખવામાં નિષ્ફળ નીવડી છે. તેમની ઉતાવળી અને દીર્ઘ-દ્રષ્ટિહીન પ્રતિક્રિયા એવી છે કે સ્વદેશમાં જ બધી જ રક્ષા-સંબંધી સાધન-સામગ્રીનું ઉત્પાદન કરવાથી ભ્રષ્ટાચાર મટી જશે! લાગે છે કે એમની નજરે 'ભ્રષ્ટાચાર' એ એક વિદેશી ઉત્પાદન છે, જે આયાત રોકવાથી અટકી જશે!!!


રક્ષા-સાધનોના નિર્માણમાં સ્વદેશી  અપનાવાથી ભ્રષ્ટાચાર મટી જશે એવું ક્યાંય લખેલું કે જાણેલું નથી. આપણી રક્ષા સાધનો હસ્ત-ગત કરવાની પ્રણાલી/વ્યવસ્થા વિદેશીઓના લીધે નહિ પણ આપણા પોતાના દૂધે ધોયેલા 'પવિત્ર' બાબુઓના લીધે 'અપવિત્ર' થયેલ છે. મોટા ભાગની જવાબદારી આપણા પ્રધાન-મંત્રી અને તેમની 'રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ટીમ'ની છે કે જેઓએ સુરક્ષા જરૂરિયાતોને પોતે-જાતે દેખરેખ રાખવાના/નિર્ણયો લેવાના બદલે, લશ્કરના દબાણ અને આગ્રહ હેઠળ આપણને દુનિયાના સૌથી મોટા સંરક્ષણ સાધનોનો આયાતી દેશ બનાવી દીધો છે. ઉપરાંત લશ્કરના વડાઓ અને હવાઈ દળના વડાઓ (નૌકાદળના વડાઓને બાદ કરું છું!, કારણ પછી જણાવીશ) જે એવી દલીલો કરે છે કે આપણી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જોખમમાં છે અને માત્ર અને માત્ર તાત્કાલિક વિદેશી શસ્ત્રો ખરીદીને જ આપણે દેશને પાકિસ્તાનીઓ/ચીનાઓ/જેહાદીઓથી બચાવી શકીએ. પછી આવે છે આપણી રાષ્ટ્રીય રક્ષા-સાધનોના નિર્માણની વિશાળ ફેક્ટરીઓ/નિગમો કે જેમણે વાયદા મોટા કર્યા, કામ થોડું કર્યું અને આજ સુધી તેમની પાસે કોઈએ આટલા બધાં અધધધ રૂપિયા વેર્યા પછી પણ કેમ આટલું જ કામ થયું છે એની ચોખવટ માંગી નથી. અને છેલ્લે આવે છે ખાનગી કંપનીઓ કે જે આપણી સડી ગયેલી આવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાને સુધારવાને બદલે તેમાં 'ગોઠવાઈ' જવામાં જ પોતાની હોશિયારી માને છે.


આ દેશ પાસે શસ્ત્ર-નિર્માણ ઉદ્યોગો માટે જરૂરી એવું બધું જ છે. - કાબેલ ઇજનેરો, સોફ્ટવેર નિષ્ણાતો, ઓદ્યોગિક એકમો જે જરૂરી કાચોમાલ પૂરો પાડે અને લશ્કર જે પ્રોજેક્ટોનું આયોજન કરે અને દેખ-રેખ રાખી શકે. પણ એક પછી એક કેન્દ્ર સરકારો એવું રાજકીય નેતૃત્વ આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યાં છે કે જે આ બધાં પાસાઓને ભેગાં કરી  શકે. શ્રી એન્ટનીએ પોતે ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા શોધ-ખોળ અને વિકાસ માટે ફાળવાતી નહીવંત રકમ અંગે ટીખળ કરી હતી, પણ ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે માત્ર સરકારો પાસે જ સંરક્ષણ ઉદ્યોગ માટે જરૂરી ભંડોળ અને સંસ્થાકીય માળખાં ઘડવાની ત્રેવડ છે.

રશિયાના ઉડ્ડયન ઉદ્યોગના એક માંધાતાને મેં પ્રશ્ન કર્યો કે ભારતનો સંરક્ષણ ઉદ્યોગ કેમ આટલી કફોડી હાલતમાં છે, એમણે મને સામો પ્રશ્ન કર્યો કે રશિયા કે જે દેશ એક સરખી ઢંગની ગાડી બનાવી શક્યો નહિ તે અત્યાધુનિક યુદ્ધ વિમાનો અને હેલીકોપ્ટરો બનાવામાં કેવી રીતે સફળ થયો? મારા ઉત્તરની રાહ જોયા વગર જ તેમણે જવાબ આપ્યો કે કારણ છે મોસ્કોની વ્યૂહાત્મક દિશા અને આયોજન. ભૂખમરો, યુદ્ધ અને અન્ય તકલીફો છતાં રશિયાના નેતાઓએ એક સફળ ઉડ્ડયન ઉદ્યોગના નિર્માણ માટે જરૂરી બધાં પાસાઓને એકઠાં કર્યા. શિક્ષણ સંસ્થાઓ - જેમણે ઉડ્ડયન કળાનાં રચયિતાઓ તૈયાર કર્યા.  કચેરીઓ કે જ્યાં સુખોય, મીકોયાન, બેરીવ, ઈલ્યુશીન અને તુપોલેવ જેવા મહાન ઈજનેરોએ વિમાનોની પેઢીઓની પેઢીઓ તૈયાર કરી. વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગશાળાઓ કે જ્યાં વિમાનમાં વપરાતાં ખાસ પ્રકારના પદાર્થો, તત્વો બનાવાયા.ઉદ્યોગનું માળખું કે જ્યાં ઊંચી-ગુણવત્તાના પાઈપો, પમ્પો અને અન્ય ભાગો બન્યા. તકનીકી સંસ્થાઓ કે જેમણે ખાસ તાલીમ પામેલા કારીગરો તૈયાર કર્યા. અને આ બધું કર્યા પછી મોસ્કોએ છેલ્લે એવું જાહેર કર્યું કે રશિયન લશ્કર માત્ર અને માત્ર સ્વદેશી હથિયારોનો ઉપયોગ કરશે.

 ભારતે તાલીમ સંસ્થાઓ,તકનીકી કારીગરો, શોધ-ખોળ અને વિકાસ માટે અપાતાં ફાળા ઉપર ધ્યાન દેવાની જરૂર તો છે જ, પણ સ્વદેશીના માર્ગે ચાલવામાં સૌથી મોટી તકલીફ છે આપણાં લશ્કરનો તર્ક - જે આપણા રાજકીય નેતૃત્વે ૧૯૬૨ના કારમા પરાજયને ધ્યાનમાં રાખીને વગર વિચારે સ્વીકારી લીધો છે. તર્ક એ છે કે યુધ્ધે ચડનાર આપણા લશ્કરને દુનિયાના શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રો જ મળવા જોઈએ. એક પણ રક્ષા-મંત્રી કે રાષ્ટ્રીય કક્ષાના નેતાએ, ભારતની વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાત એ છે કે સ્વદેશી શસ્ત્રોની ટૂંકા-ગાળાની ખામીઓ સ્વીકારીને લાંબા-ગાળે ક્ષમતા વિકસાવીને, સ્વદેશી શસ્ત્રોથી જ લશ્કરને સુસજ્જ કરવું જોઈએ - એવો તર્ક આપવાની રાજકીય હિંમત દાખવી નથી. થળસેના અને હવાઈ દળને એટલી પણ સમજ પડતી નથી કે વિદેશી શસ્ત્રોની ખરીદી વારે-વારે ભ્રષ્ટાચારના આરોપોના લીધે ખોરંભે પડે છે અને એના લીધે ટૂંકા-ગાળાની સમસ્યાઓનો પણ નિવેડો આવતો નથી.

અરે જો થળસેના અને હવાઈ દળ નૌકાદળના અનુભવ પરથી શીખે તોય ઘણું. એજ પ્રયોગશાળાઓ, એજ રક્ષા ઉત્પાદન એકમો અને એજ સંરક્ષણ મંત્રાલય અને રક્ષણ બજેટનો માત્ર ૧૮% હિસ્સો  મળવા છતાં નૌકાદળે સ્વદેશીમાં પ્રભુતા હાંસલ કરી છે. આજની તારીખે ૪૩ યુદ્ધ જહાજોનું દેશના વિવિધ ભાગોમાં નિર્માણ થઇ રહ્યું છે અને માત્ર ૨ જહાજો વિદેશમાં તૈયાર થઇ રહ્યાં છે. શરૂઆતના જહાજો દુનિયાના શ્રેષ્ઠ જહાજો કરતાં ઉતરતી ગુણવત્તા અને ક્ષમતાના હતા. પણ નૌકાદળે તે હસતે મોંઢે સ્વીકારી લીધું અને આજે આપણે દુનિયામાં નહિ તો કસેકમ એશિયામાં શ્રેષ્ઠ જહાજો તૈયાર કરીએ છે.

કોઈ જાતની ચોખવટ વગર થળસેના અને હવાઈ દળે આ કાચબાની જેમ ધીમે પણ મક્કમપણે આગળ વધવાની નીતિનો વિરોધ કર્યો છે. દાખલા તરીકે થળસેના આજે પણ સ્વદેશી 'અર્જુન' રણગાડીનો - અમને શ્રેષ્ઠ થી ઉતરતું કંઈ ના ખપે એમ કહીને વિરોધ કરે છે. અચરજની વાત એ છે કે તેઓ જરીપુરાણી T-72 રણગાડીનો ઉપયોગ કરવા તૈયાર છે. રશિયાની અત્યાધુનિક T-90 કે જે અર્જુન સાથે હરીફાઈમાં હારી ગઈ તોય લશ્કર અર્જુનને અપનાવતું નથી. દુનિયાનું દરેક મોટું લશ્કર આપણા નૌકાદળની જેમ નિર્માણ કરો-વાપરો-ખામીઓ શોધો-સુધારો અને આગળ વધોની નીતિ અપનાવે છે. દાખલા તરીકે ઇઝરાયેલની મેર્કાવા રણગાડીની આજે ચોથી પેઢી તૈયાર થઇ રહી છે.

શ્રી એન્ટનીએ ઊંચા અવાજે થળસેના અને હવાઈ દળને કહેવું જોઈએ કે લશ્કરી આયાતના દિવસો હવે ગયા. તેમણે કહેવું જોઈએ કે તમારી જરૂરિયાતો નક્કી કરો અને દેશમાં ઓર્ડર મૂકો. તેમણે શોધ-ખોળ સંસ્થાનો, રક્ષણ ઉદ્યોગો અને લશ્કરને એક ટેબલ પર બેસાડીને વાતો કરવાના બદલે હુકમ કરવ જોઈએ. આપણા સ્વદેશી ૬૦ તેજસ વિમાનો અને ૫૦૦ અર્જુન રણગાડીઓથી શરૂઆત કરીએ???



















 

Maharana Hammir Singh (1326-1364 CE) : Recoverer of Chittorgarh and the slayer of Tughlaqs

In the last decade or so thanks to the social media's prominence it has become amply clear to the Hindus of Gen X, millennial and later ...